<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">arkhumsci</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Арктика XXI век</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Arctic XXI century</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">3034-7378</issn><issn pub-type="epub">3034-7386</issn><publisher><publisher-name>Северо-Восточный федеральный университет им. М. К. Аммосова</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.25587/2310-5453-2025-3-113-121</article-id><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">arkhumsci-228</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>Статьи</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Значение конкретного будущего времени в турецком и монгольском языках</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>The meaning of the concrete future tense in Turkish and Mongolian languages</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Ууганбаяр</surname><given-names>M.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Uuganbayar</surname><given-names>M.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Ууганбаяр Мягмарсүрэн – Ph.D. (философия), профессор, кафедра монгольского языка и лингвистики</p><p>Улан-Батор</p></bio><bio xml:lang="en"><p>UUGANBAYAR M.  – Ph.D. (Philosophy), Professor, Department of Mongolian Language and Linguistics</p><p>Ulaanbaata</p></bio><email xlink:type="simple">uubayar06@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru"><institution>Национальный университет Монголии</institution><country>Монголия</country></aff><aff xml:lang="en"><institution>National University of Mongolia</institution><country>Mongolia</country></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2025</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>04</day><month>10</month><year>2025</year></pub-date><volume>0</volume><issue>3</issue><fpage>113</fpage><lpage>121</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Ууганбаяр M., 2025</copyright-statement><copyright-year>2025</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Ууганбаяр M.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Uuganbayar M.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://www.arcticjournal.ru/jour/article/view/228">https://www.arcticjournal.ru/jour/article/view/228</self-uri><abstract><p>Данная статья представляет систематический сравнительный анализ конкретного будущего времени в турецком и монгольском языках, восполняющий существенный пробел в изучении аспектуально-временных систем данных языков. Основная цель работы – выявление и сопоставление морфологических маркеров, семантических nuances и контекстуальных ограничений, регулирующих выражение конкретной будущности, с особым акцентом на специальных значениях, формирующих бинарные оппозиции и раскрывающих языково-специфические функциональные различия. Методологически исследование основывается на контрастивном анализе контекстуализированных примеров из обоих языков с фокусом на турецких суффиксах -AcAk и -Ir и монгольском суффиксе -nA. Результаты демонстрируют, что турецкий язык преимущественно использует суффикс -AcAk для выражения конкретной будущности, в то время как –Ir выполняет второстепенную роль в ограниченных контекстах, тогда как монгольский язык применяет суффикс -nA для обозначения событий, происходящих после момента речи. Оба языка требуют дополнительной темпоральной локализации через наречия или дискурсивный контекст для исключения хабитуальных или повторяющихся интерпретаций. Кроме того, исследование выявляет, что глаголы, выражающие конкретную будущность, часто проявляют свойства Aktfionsart либо неограниченной деятельности, либо достижения. Полученные результаты вносят вклад в развитие сравнительной аспектологии, проясняя сложные взаимоотношения между грамматической формой, контекстом и семантической интерпретацией, а также предоставляя новые данные о типологических характеристиках аспектуально-временных выражений в тюркских и монгольских языках.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>This study offers a systematic comparative analysis of the concrete future tense in Turkish and Mongolian, addressing a notable research gap in the aspectual-temporal systems of these languages. The primary objective is to identify and contrast the morphological markers, semantic nuances, and contextual constraints that govern the expression of concrete future events, with particular emphasis on special meanings that form binary oppositions and reveal language-specific functional distinctions. Methodologically, the research employs a contrastive approach, analyzing contextualized examples from both languages, with a focus on the Turkish suffixes -AcAk and -Ir and the Mongolian suffix -nA. The investigation highlights how these morphological elements interact with specific syntactic and lexical environments to convey future events as concrete, non-habitual occurrences. The results demonstrate that Turkish primarily utilizes -AcAk for concrete future reference, while -Ir serves a secondary role in limited contexts, whereas Mongolian relies on -nA to denote events occurring after the moment of speech. Both languages require additional temporal localization through adverbs or discourse context to exclude habitual or repetitive interpretations. Furthermore, the study reveals that verbs expressing concrete future often exhibit Aktionsart properties of either generally unlimited activity or accomplishment. These findings contribute to the field of comparative aspectology by elucidating the intricate relationship between grammatical form, context and semantic interpretation. They provide new insights into the typological characteristics of aspectual-temporal expressions fin Turkic and Mongolic languages.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>языковая функция</kwd><kwd>грамматические значения</kwd><kwd>аспект и время</kwd><kwd>аспектуально-временное специальное значение</kwd><kwd>конкретная фактичность</kwd><kwd>конкретное будущее</kwd><kwd>турецкий</kwd><kwd>монгольский</kwd><kwd>контекст</kwd><kwd>временные наречия</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>language function</kwd><kwd>grammatical meanings</kwd><kwd>aspect and tense</kwd><kwd>aspectual-temporal special meaning</kwd><kwd>concrete actuality</kwd><kwd>concrete future</kwd><kwd>Turkish</kwd><kwd>Mongolian</kwd><kwd>context</kwd><kwd>temporal adverbials</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Бондарко А.В. Грамматическая категория и контекст. Ленинград. 1971.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bondarko AV. Grammatical category and context. Leningrad: Nauka. 1971 (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ergin M. Türk Dil Bilgisi. İstanbul: İstanbul Matbaası. 1997 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ergin M. Türk Dil Bilgisi. İstanbul: İstanbul Matbaası. 1997 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Banguoğlu T. Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yay. 1995 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Banguoğlu T. Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yay. 1995 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Aksan D. Anlambilim. Ankara: Engin. 1997 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Aksan D. Anlambilim. Ankara: Engin. 1997 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Санжаа Ж. Үйл үгийн цагаар төгсгөх нөхцөл. Орчин цагийн монгол хэлний үг зүйн байгуулалт: Монгол хэлний үйл үгийн тогтолцоо. Улаанбаатар. 1987 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Sanjaa J. Termination conditions of verbs. Lexical structure of modern Mongolian language: The verb system of Mongolian language. Ulaanbaatar. 1987 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Базаррагчаа М. Орчин цагийн монгол хэлний энгийн өгүүлбэр. Улаанбаатар. 1993 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bazarragchaa M. Simple sentences in modern Mongolian. Ulaanbaatar. 1993 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Санжеев Г.Д. Сравнительная грамматика монгольских языков. Глагол. Москва. 1963.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Sanjeev GD. Comparative grammar of Mongolian languages. Verb. Moscow. 1963 (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Өнөрбаян Ц. Орчин цагийн монгол хэлний үгзүй. Улаанбаатар. 1994 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Onorbayan Ts. Orchin Tsagiin Mongol Khelniy Ugzuy. Ulaanbaatar. 1994 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tanpınar A.H. Abdullah Eendi’nin Rüyaları. İstanbul: Ahmet Halit Kitabevi. 1943 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tanpınar AH. Abdullah Eendi’nin Rüyaları. Istanbul: Ahmet Halit Kitabevi. 1943 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Buğra T. Bu Çağın Adı. İstanbul: Ötüken. 1990 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Buğra T. Bu Çağın Adı. Istanbul: Ötüken. 1990 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Лодойдамба Ч. Тунгалаг Тамир. Монголын уран зохиолын дээжис, XXX боть. Улаанбаатар. 1997 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Lodoidamba Ch. Tungalag Tamir. Mongolian Literature Collection, Volume XXX. Ulaanbaatar. 1997 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Дамдинсүрэн Ц. БНМАУ-ын улсын сүлд дуулал. Гологдсон хүүхэн, Монголын уран зохиолын дээжис. XXVI боть. Улаанбаатар. 1997 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Damdinsuren Ts. National anthem of the Mongolian people’s republic. The Forsaken Woman, Mongolian Literature Collection, Vol. XXVI. Ulaanbaatar. 1997 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Buğra T. Küçük Ağa. İstanbul: Ötüken. 2002 (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Buğra T. Küçük Ağa. Istanbul: Ötüken. 2002 (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Karay R.H. Nasıl evlendiler? Ay Peşinde. İstanbul: Semih Lüti Kitabevi (на тур.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Karay RH. Nasıl evlendiler? Ay Peşinde. Istanbul: Semih Lüti Kitabevi (in Turkish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Дашдооров С. Оосор бүчгүй орчлон. Оосор бүчгүй орчлон Монголын уран зохиолын дээжис. XXXIX боть. Улаанбаатар.1998 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Dashdoorov S. World without cord and string. World without cord and string Mongolian Literature Collection, Volume XXXIX Ulaanbaatar. 1998 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit16"><label>16</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Дамдинсүрэн Ц. Чемодантай юм Гологдсон хүүхэн, Монголын уран зохиолын дээжис, XXVI боть. Улаанбаатар. 1997 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Damdinsuren Ts. Things in Suitcase. The Forsaken Woman, Mongolian Literature Collection, Volume XXVI. Ulaanbaatar. 1997 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit17"><label>17</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Дашдооров С. Дулмаа бид хоёр. Оосор бүчгүй орчлон. Монголын уран зохиолын дээжис, XXXIX боть. Улаанбаатар. 1998 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Dashdoorov S. Dulmaa and me, World without cord and string, Mongolian Literature Collection, Vol. XXXIX Ulaanbaatar. 1998 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit18"><label>18</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Гурван зуун тайчуудыг дарсан домог. Монголын уран зохиолын дээжис, Сайн үгсийн сан II. IX боть. Улаанбаатар. 1995 (на монг.).</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gurvan zuun. Legend of beating three hundred taichuuds. Mongolian Literature Collection, Treasury of good Words II Vol. IX. Ulaanbaatar. 1995 (in Mongolian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
